eng
ελ

Ενδομητρίωση

endometriosis_inside

Ενδομητρίωση είναι η παρουσία και ανάπτυξη ενδομητρικού ιστού (βλεννογόνου που επενδύει την κοιλότητα της μήτρας) σε περιοχές και όργανα που είναι εκτός της μήτρας, όπως το πυελικό περιτόναιο (κάλυμμα του εσωτερικού της κοιλίας), οι ωοθήκες, οι σάλπιγγες, το παχύ και το λεπτό έντερο και σπανιότερα άλλα όργανα.

Είναι μία κλινική οντότητα, η οποία έχει αναγνωρισθεί και ερευνηθεί με λεπτομέρεια εδώ και 100 χρόνια. Εν τούτοις η ακριβής αιτιολογία, η σχέση και ο ακριβής μηχανισμός της νόσου σε σχέση με τα προβλήματα γονιμότητας δεν έχουν ακόμα διευκρινισθεί πλήρως.

Πόσο συχνά εμφανίζεται η νόσος και σε τι ηλικία εμφανίζεται

Σημεία εντοπισμού ενδομητρίωσης  κατά φθίνουσα συχνότητα εμφάνισης

Σημεία εντοπισμού ενδομητρίωσης
κατά φθίνουσα συχνότητα εμφάνισης

Η ενδομητρίωση είναι πολύ συχνή νόσος των γυναικών και εμφανίζεται κυρίως στην αναπαραγωγική ηλικία με μεγαλύτερη συχνότητα στην τρίτη και τέταρτη δεκαετία.

Η συχνότητα της νόσoυ σε γυναίκες που παρουσιάζουν αδυναμία σύλληψης ανέρχεται σε ποσοστό 21-48%, ενώ σε γυναίκες που έχουν ολοκληρώσει την τεκνοποίηση και υποβάλλονται σε λαπαροσκοπική απολίνωση των σαλπίγγων, το ποσοστό της νόσου ανέρχεται σε 1.3-5%.

Το 25% των γυναικολογικών επεμβάσεων οφείλονται στην ενδομητρίωση και μόνον οι επεμβάσεις ινομυωμάτων μήτρας υπερβαίνουν την συχνότητα αυτή.

Πώς δημιουργείται η ενδομητρίωση

Τα αίτια της ενδομητρίωσης και ο ακριβής μηχανισμός δημιουργίας της παραμένουν άγνωστα. Έχουν υπάρξει πολλές θεωρίες για την εξήγηση της ενδομητρίωσης αλλά καμία από αυτές δεν εξηγεί επαρκώς όλους τους χαρακτήρες της νόσου.
Η πλέον επικρατούσα θεωρία είναι του Sampson, ο οποίος βασιζόμενος σε εκτεταμένη έρευνα που έγινε το έτος 1920, ανέπτυξε την άποψη ότι η ενδομητρίωση προέρχεται από κύτταρα του ενδομητρίου τα οποία μεταφέρονται από την μήτρα στην κοιλία δια μέσου των σαλπίγγων κατά την έμμηνο ρύση.

Σύμφωνα με πρόσφατη θεωρία η ελάττωση της ανοσοποιητικής ικανότητας του οργανισμού, επιτρέπει την εμφύτευση των κυττάρων αυτών και την ανάπτυξη της ενδομητρίωσης. Η αλλαγή αυτή της υγείας, μπορεί να έχει κληρονομική προδιάθεση ή να επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες του περιβάλλοντος. Ο βαθμός της ανοσοποιητικής αυτής αλλαγής καθορίζει την ηλικία έναρξης και την βαρύτητα της νόσου.

Πώς μπορεί να διαγνωσθεί η ενδομητρίωση

Τα συνηθέστερα συμπτώματα που οδηγούν στη διάγνωση της νόσου είναι το κοιλιακό άλγος, κυρίως κατά τη διάρκεια της περιόδου (δυσμηνόρροια), ο πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή (δυσπαρεύνια) και η υπογονιμότητα.

Τα συμπτώματα της νόσου δεν συμβαδίζουν με τη βαρύτητά της. Ενδομητρίωση σε προχωρημένο στάδιο μπορεί να μην έχει συμπτώματα, ενώ ελαφριάς μορφής ενδομητρίωση μπορεί να παρουσιάζει έντονα συμπτώματα.

Το ιστορικό, η γυναικολογική εξέταση, ο υπερηχογραφικός έλεγχος με τον οποίο εντοπίζονται οι κύστεις εντός της πυέλου, σε συνάρτηση με τα συμπτώματα της νόσου, αποτελούν την αρχή για τη διάγνωσή της.

Η τελική όμως διάγνωση γίνεται λαπαροσκοπικά με λεπτομερή επισκόπηση των κοιλιακών οργάνων και την ιστολογική εξέταση, μετά από βιοψία, εστιών ενδομητρίωσης.

Η λαπαροσκόπηση είναι η σημαντικότερη μέθοδος σήμερα για την ακριβή διάγνωση και ταξινόμηση της νόσου σε στάδια (στάδιο Ι-ΙV) ανάλογα με το μέγεθος των εστιών, τις συμφύσεις και την επέκταση της νόσου στις ωοθήκες και σε άλλα όργανα, καθώς και την απόφραξη των σαλπίγγων.

Πώς θεραπεύεται η ενδομητρίωση

Η θεραπεία της ενδομητρίωσης μπορεί να είναι φαρμακευτική (ορμονική), χειρουργική ή συνδυασμός και των δύο.

Η φαρμακευτική (ορμονική) θεραπεία αποσκοπεί στην καταστολή της λειτουργίας των ωοθηκών, την πτώση της παραγωγής των οιστρογόνων και την διακοπή της περιόδου για διάστημα 6 μηνών.

Η έλλειψη των οιστρογόνων προκαλεί ατροφία του ενδομητρίου και κατά συνέπεια και της ενδομητρίωσης. Η εγκυμοσύνη έχει επίσης ευεργετική επίδραση επί της νόσου αλλά η διάρκεια καταστολής της μετά τον τοκετό κυμαίνεται.

Υπάρχει διχογνωμία απόψεων όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της θεραπείας αυτής στα αρχικά στάδια της νόσου σε σχέση με την υπογονιμότητα. Η δική μας εμπειρία έδειξε ότι σε υπογόνιμες γυναίκες με ελαφριά ενδομητρίωση το ποσοστό εγκυμοσύνης ανέρχεται σε 50-75% εάν γίνει η σωστή και έγκαιρη αντιμετώπιση.

Σε περιπτώσεις προχωρημένων σταδίων της νόσου όπου υπάρχουν κύστεις ωοθηκών, συμφύσεις ή και απόφραξη σαλπίγγων, η φαρμακευτική θεραπεία συνδυάζεται με την χειρουργική θεραπεία. Η τεχνική και τα αποτελέσματα διαφέρουν ανάλογα με την βαρύτητα της νόσου και φυσικά την εμπειρία του χειρουργού. Σκοπός των χειρουργικών αυτών επεμβάσεων είναι η αποκατάσταση της ανατομίας των έσω γεννητικών οργάνων, η αφαίρεση κύστεων, η λύση συμφύσεων και ακόμα η διάνοιξη των σαλπίγγων. Η κλασσική μέθοδος με λαπαροτομία (διάνοιξη της κοιλίας) αρχίζει και αντικαθίσταται από αρκετούς χειρουργούς με την μέθοδο της χειρουργικής λαπαροσκόπησης, την οποία εμείς έχουμε εφαρμόσει για πρώτη φορά στην Ελλάδα στις αρχές της δεκαετίας του 1990.

Όλες οι επεμβάσεις σχετικά με ενδομητρίωση ακόμη και η μικροχειρουργική των σαλπίγγων γίνονται στο Κέντρο μας με χειρουργική λαπαροσκόπηση. Με τη μέθοδο αυτή αποφεύγονται οι μετεγχειρητικές συμφύσεις ή άλλες επιπλοκές, δεν υπάρχει απώλεια αίματος, η ασθενής δεν χρειάζεται να παραμείνει στο νοσοκομείο και μπορεί να επιστρέψει στο σπίτι της αυθημερόν και την επόμενη στην εργασία της.

Συνολικά ποσοστά εγκυμοσύνης εντός 2 ετών από την επέμβαση έχουν ανακοινωθεί και ανέρχονται σε 30-57% .